Giữa thị trường sầu riêng nhiều phân khúc giá, những sản phẩm chất lượng cao, nguồn gốc rõ ràng vẫn có nhóm khách hàng sẵn sàng chi tiền triệu cho một trái. Một số cửa hàng chuyên phân khúc cao cấp thậm chí có thời điểm không đủ hàng để đáp ứng các đơn mua số lượng lớn.
Giá sầu riêng phân hóa mạnh
Tại cửa hàng Sầu riêng Bà Nụ trên đường Lạc Long Quân (phường Hòa Bình, TP.HCM), anh Nguyễn Minh Sang cho biết cửa hàng hiện tập trung vào hai dòng Blackthorn và Musang King.
Blackthorn có giá 450.000 đồng/kg đối với trái nguyên vỏ, trong khi phần cơm có giá tới 1,8 triệu đồng/kg. Musang King có giá 350.000 đồng/kg nguyên trái và khoảng 1,5 triệu đồng/kg đối với phần cơm.
Mức giá cao không khiến lượng khách của cửa hàng sụt giảm, kể cả khi thị trường biến động.
“Cửa hàng duy trì tiêu chí chất lượng trong suốt nhiều năm qua. Khi thời tiết bất lợi hoặc thị trường không ổn định, chúng tôi vẫn cố gắng lựa chọn nguồn hàng đạt chất lượng để phục vụ khách”, anh Sang nói.
Với nhiều năm kinh nghiệm kinh doanh sầu riêng cao cấp, chị Ngô Huỳnh Khánh Vy (phường Hoà Bình, TP.HCM) cho rằng nhu cầu đối với các loại sầu riêng chất lượng cao vẫn khá tốt, đặc biệt trong nhóm khách mua để biếu, tặng hoặc phục vụ các dịp gặp gỡ, sum họp.
Tại cửa hàng của chị Vy, sầu riêng miền Tây được nhập về từ cuối tháng 8, chủ yếu từ những nhà vườn làm nghịch vụ sớm. Giá nhập sỉ có thể cao gấp 3-4 lần mặt bằng chung, nhưng lượng hàng tiêu thụ vẫn ổn định nhờ nhu cầu từ các doanh nghiệp mua sầu riêng làm quà biếu, tặng đối tác, nhân viên hoặc phục vụ các buổi gặp gỡ, tiệc gia đình.
Dịp Quốc khánh 2/9 và mùa Vu Lan vừa qua, lượng sầu riêng bán ra tại đây đạt khoảng 300-400 kg/ngày. Hàng chủ yếu được đóng thùng, chia thành các đơn cho doanh nghiệp. Trước những ngày có hàng, khách thường đặt trước từ cuối tuần hoặc đầu tuần để chuẩn bị cho các buổi đãi tiệc, tiếp đối tác, người thân và bạn bè.
Theo chủ cửa hàng, người tiêu dùng ngày càng có xu hướng lựa chọn những món quà có thể sử dụng ngay, thiết thực và có chất lượng thay vì những món quà mang tính hình thức.
Tại TP Đồng Nai, ông Huỳnh Minh Hoàng đang bán dòng sầu riêng hạng Super VIP với giá tối thiểu 699.000 đồng/kg. Một trái sầu riêng của vườn có thể có giá hơn 1 triệu đồng, thậm chí 2 triệu đồng.
Theo ông Hoàng, các cửa hàng vẫn đặt mua dù giá cao bởi sản lượng hạn chế. Giá trị sản phẩm còn đến từ phương pháp canh tác và chất lượng. Vườn sầu riêng được chăm sóc theo hướng hữu cơ, đòi hỏi kỹ thuật và mức đầu tư cao.
“Để tạo ra một sản phẩm có giá trị cao, chất lượng phải được kiểm soát từ vùng trồng, đất, phân bón đến toàn bộ quá trình chăm sóc”, ông Hoàng cho biết.
Theo ông Hoàng, chi phí đầu tư cho mỗi cây Musang King cao hơn nhiều so với Ri6 hoặc sầu riêng Thái, trong khi sản lượng cũng thấp hơn. Vì vậy, khi tạo ra được sản phẩm chất lượng cao, giá bán phải đủ để bù đắp chi phí và tạo nguồn lực tái đầu tư cho vườn.
Ông cũng cho rằng nhóm khách hàng có điều kiện ngày càng quan tâm đến nguồn gốc và chất lượng trái cây. Đây là nhóm sẵn sàng chi trả cao hơn nếu sản phẩm đáp ứng được yêu cầu.
Việc tuyển chọn và giữ lại số lượng trái phù hợp trên cây giúp tập trung dinh dưỡng, nâng chất lượng sầu riêng.
Người mua đang trả tiền cho điều gì?
Ông Nguyễn Văn Mười, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, Chủ tịch Câu lạc bộ Doanh nghiệp Nông nghiệp Nhiệt đới, cho rằng sự chênh lệch về giá phản ánh khác biệt về chất lượng, phương thức sản xuất và phân khúc tiêu dùng.
Theo ông Mười, thay vì chạy theo sản lượng, các nhà vườn cần chuyển sang chuẩn hóa quy trình sản xuất, tập trung vào chất lượng và mẫu mã.
Ở những vườn chạy theo sản lượng, người trồng có thể giữ lại nhiều trái, kể cả những trái không đạt tiêu chuẩn. Trong khi đó, các nhà vườn đầu tư kỹ thuật sẽ lựa chọn trái ngay từ đầu, loại bỏ những trái không đạt yêu cầu để tập trung dinh dưỡng cho số trái còn lại.
Ông Mười dẫn ví dụ một vườn ở Bình Phước có tỷ lệ sầu riêng loại 1 đạt 70-80%. Trong khi đó, tại những vườn canh tác theo phương thức thông thường, tỷ lệ loại 1 khoảng 20-30% đã được xem là cao.
Ông Nguyễn Thế Tùng, Giám đốc HTX Nông nghiệp Thông minh Phước Sơn, cho biết để tạo ra một trái sầu riêng đẹp và đạt chất lượng không thể chỉ dựa vào một loại vật tư hay kỹ thuật riêng biệt. Đó là kết quả của quá trình chăm sóc kéo dài từ khi cây được đặt xuống đất.
Người trồng phải duy trì phương pháp canh tác ổn định qua nhiều năm, chú trọng đa dạng sinh học, sử dụng vi sinh vật, chế phẩm sinh học và vật tư hữu cơ. Quy trình cũng phải được thực hiện nhất quán và có sự giám sát chặt chẽ.
Theo ông Tùng, quá trình tạo ra một trái sầu riêng chất lượng trải qua nhiều công đoạn, từ sau thu hoạch, phục hồi cây, xử lý ra hoa, nuôi trái đến thu hoạch. Mỗi giai đoạn chịu tác động của nhiều yếu tố. Chỉ cần một mắt xích không được thực hiện đúng thời điểm cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả cuối cùng.
Ông gọi đây là sự kết hợp giữa “khoa học canh tác” và “khoa học quản lý”. Nếu khoa học canh tác là cung cấp các yếu tố cần thiết cho cây theo nguyên tắc “bốn đúng” gồm đúng liều, đúng loại, đúng thời điểm và đúng phương pháp, thì khoa học quản lý là bảo đảm người lao động và toàn bộ hoạt động trong vườn thực hiện đúng quy trình.
Để tạo ra sầu riêng chất lượng cao, người trồng phải kiểm soát nhiều công đoạn từ chăm sóc cây, xử lý ra hoa đến nuôi trái và thu hoạch.
“Trong khoảng 6 tháng từ khi bắt đầu một chu kỳ chăm sóc đến lúc thu hoạch, người trồng phải liên tục theo dõi và xử lý các yếu tố phát sinh. Mưa, dịch hại hoặc việc xử lý không kịp thời tại một thời điểm quan trọng đều có thể ảnh hưởng đến chất lượng trái”, ông Tùng nói.
Điều đó cũng lý giải vì sao những nhà vườn trồng cùng một giống sầu riêng chưa chắc tạo ra sản phẩm có giá trị như nhau.
Trong cùng một thị trường, nhiều mức giá có thể tồn tại song song. Một nhóm khách hàng ưu tiên mức giá thấp và có thể lựa chọn sản phẩm ở nhiều điểm bán khác nhau. Nhóm khác sẵn sàng trả thêm tiền để đổi lấy chất lượng, nguồn gốc, sự ổn định và trải nghiệm mua hàng.
Ông Mười cho rằng thị trường sầu riêng đang phân hóa thành nhiều phân khúc. Các cửa hàng có thương hiệu, hướng đến nhóm khách hàng cao cấp có thể bán giá cao hơn mặt bằng chung nếu sản phẩm thực tế đáp ứng được kỳ vọng. Với nhóm khách hàng này, giá không phải yếu tố duy nhất quyết định việc mua hàng.
Một trái sầu riêng có giá hơn 1 triệu đồng vì thế không đồng nghĩa toàn bộ thị trường đang ở mức giá đó. Đây là một phân khúc riêng, được hình thành từ chất lượng, phương pháp canh tác, chi phí đầu tư, sản lượng, thương hiệu và nhóm khách hàng mục tiêu.
Trong khi giá sầu riêng có thể lên xuống theo từng thời điểm, bài toán dài hạn với người trồng còn nằm ở việc nâng tỷ lệ trái đạt chuẩn, kiểm soát chất lượng và tạo ra sản phẩm có sự khác biệt.
Đó cũng là lý do những trái sầu riêng tiền triệu vẫn có người tìm mua, thậm chí có nơi không đủ hàng để bán.
