Đường ống dẫn dầu của 2 nước Arab Saudi và UAE có thể trở thành yếu tố quyết định cuộc đối đầu Mỹ-Israel và Iran, thậm chí đóng vai trò như những "tấm đệm" tạm thời cho thị trường.
Chiến lược của Iran trong cuộc chiến với Mỹ và Israel đến nay đã khá rõ ràng. Dùng giá dầu làm vũ khí để gây sức ép trực tiếp lên chính quyền Donald Trump. Bằng cách đẩy chi phí sinh hoạt của người dân Mỹ lên cao, Iran đang tìm cách buộc ông Trump phải rút lui khỏi cuộc chiến mà ông đã chọn, theo CNA.
Cú sốc dữ dội đối với giá dầu
Ởthời điểm hiện tại, đường ống Đông - Tây xuất hiện như một yếu tố then chốt. Đây là tuyến đường ống dài khoảng 1.200 km, chạy ngang Bán đảo Ả Rập, nối Vịnh Ba Tư với Biển Đỏ. Lý do tồn tại của nó nhằm để đối phó với kịch bản lịch sử khi Iran đóng cửa Eo biển Hormuz.
Người Ả Rập đã xây dựng tuyến đường ống này cách đây 45 năm, với giả định rằng một ngày nào đó Iran có thể làm điều tưởng chừng không thể xảy ra: chặn các chuyến tàu chở dầu qua tuyến đường thủy hẹp này.
Eo biển Hormuz là "điểm nghẽn" đối với khoảng 20 triệu thùng dầu thô và sản phẩm tinh chế mỗi ngày, tương đương 1/5 mức tiêu thụ toàn cầu. Đường ống của Arab Saudi không thể bù đắp toàn bộ lượng này, thậm chí còn cách rất xa, nhưng có thể cung cấp "lối đi" thay thế cho khoảng 5 triệu thùng/ngày.
Một đường ống khác do UAE sở hữu cũng mang lại tuyến đường vòng khác ra Vịnh Oman, với công suất khoảng 1,5 triệu thùng/ngày. Trong trường hợp khẩn cấp, UAE có thể nâng lên gần 2 triệu thùng/ngày.
Như vậy, 2 đường ống này kết hợp lại có thể làm chậm đà tăng phi mã của giá dầu, trong trường hợp 2 quốc gia này có thể đưa đủ tàu chở dầu tới các cảng nơi dầu được bơm ra.
Hiện, khoảng 25 siêu tàu chở dầu, mỗi chiếc có thể chở khoảng 2 triệu thùng, đã chuyển hướng khỏi điểm đến ban đầu để tới các điểm bốc dầu mới. Tuy nhiên, thị trường vẫn còn phải xem liệu các cảng này có thể xử lý được "đội tàu khổng lồ" đó hay không.
Sự sụt giảm nguồn cung kể từ những cuộc tấn công đầu tiên của Mỹ-Israel nhằm vào Iran đã gây chấn động mạnh đến mức giá dầu vượt xa 100 USD/thùng ngay khi thị trường năng lượng mở cửa vào tối 8/3 (giờ địa phương), tăng 20% chỉ trong vài giây.
Tuy nhiên, các tuyến đường ống thay thế này có thể giúp trì hoãn đà tăng tiếp theo của giá dầu. Trong khi đó, Nhà Trắng vẫn đang đặt cược toàn bộ rằng họ có thể kết thúc cuộc chiến trước khi áp lực từ thị trường dầu mỏ trở nên vượt tầm kiểm soát.
"Chúng tôi dự đoán giá dầu sẽ tăng, và đúng là như vậy. Nhưng chúng cũng sẽ giảm rất nhanh. Và chúng ta sẽ loại bỏ được một 'khối u' lớn trên Trái Đất", ông Trump nói với các phóng viên tối 7/3.
Chiến lược này có khả năng được xây dựng trong quá trình diễn ra chiến tranh, khi cuộc xung đột không diễn ra đúng như kế hoạch ban đầu.
Các chuyên gia nhận định để thành công, ông Trump trước hết cần các tuyến đường ống thay thế của Arab Saudi và UAE để tạo ra khác biệt. Ngoài ra, ông cần kết thúc cuộc chiến trong vài ngày thay vì vài tuần, hoặc ít nhất cho phép một số siêu tàu chở dầu đi qua Strait of Hormuz trong khoảng thời gian đó. Những đường ống này chỉ là giải pháp tạm thời, không hơn.
Cuối cùng, ông cần các cơ sở khai thác, lọc dầu và bốc xếp dầu trong khu vực không bị thiệt hại nghiêm trọng để xuất khẩu có thể nhanh chóng được khôi phục. Đây đều là những "canh bạc" cực lớn và giờ đây, giả định "cuộc chiến dễ dàng" mà Washington đưa ra trước chiến tranh là hoàn toàn thiếu thực tế.
Chuyển hướng khỏi Eo biển Hormuz
Vào tối 8/3 (giờ địa phương), Saudi Aramco, công ty dầu mỏ quốc doanh của Arab Saudi, đã bốc hàng cho 3 siêu tàu chở dầu loại VLCC tại các cảng Yanbu và Al Muajjiz trên Biển Đỏ. Điều này cho thấy nước này đang chuyển hướng nhiều dầu nhất có thể ra khỏi tuyến đường qua Hormuz.
Trong khi đó, ADNOC, nhà sản xuất dầu quốc doanh của Abu Dhabi, cũng đang bốc hàng cho một tàu chở dầu thô cỡ lớn tại Fujairah, nằm ngoài eo biển. Quy mô hoạt động tại 3 địa điểm này là chưa từng có tiền lệ.
Xét theo giá trị thực, giá dầu hiện vẫn thấp hơn nhiều so với các đợt tăng vọt trước đây, Cụ thể, giá dầu từng đạt mức 139 USD/thùng vào tháng 3/2022, sau khi Nga tấn công Ukraine, tương đương khoảng 157 USD/thùng theo giá hiện nay.
Hay vào tháng 7/2008, giá dầu đạt mức 147,5 USD/thùng, tương đương khoảng 205 USD/thùng theo giá hiện tại. Ngoài ra, tác động của đợt tăng giá lần này cho đến nay vẫn khá ngắn, chỉ tính bằng ngày, thay vì theo tháng hoặc theo quý.
Arab Saudi và UAE đang đi trên "sợi dây an ninh" rất mong manh. Việc chuyển hướng dầu qua các đường ống thay thế là một phần trong cam kết của họ nhằm đảm bảo thị trường năng lượng toàn cầu luôn được cung cấp. Tuy nhiên, hành động này lại giúp ích cho Washington và có thể khiến Tehran trả đũa quân sự mạnh hơn.
Khi số lượng tàu chở dầu hướng tới các điểm bốc hàng mới bên ngoài Vịnh Ba Tư tăng lên, giới chức ngành năng lượng tại Riyadh và Abu Dhabi ngày càng lo ngại rằng đường ống, trạm bơm hoặc thậm chí các cảng có thể trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái.
Các quốc gia Arab dòng Sunni tại Vịnh Ba Tư từ lâu đã có quan hệ căng thẳng với Iran, một quốc gia đa số theo dòng Shia. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, Riyadh và Abu Dhabi đã tìm cách cải thiện quan hệ. Trước khi xung đột nổ ra, họ còn hy vọng Tehran đạt được thỏa thuận ngoại giao với Washington thông qua các cuộc đàm phán do Oman làm trung gian.
Tuy nhiên, dầu mỏ đang kéo họ vào cuộc xung đột với những hệ quả khó lường. Hiện tại, đây là "trận chiến của các đường ống dẫn dầu".
Anh Nguyễn (Znews)
Link: https://znews.vn/vu-khi-hoa-giai-don-hiem-cua-iran-tai-eo-bien-hormuz-post1633828.html
